میان بلت آب بند چیست

مقدمه

میان بولت ها قطعاتی کارآمد و موثر برای آب بندی و کاور کردن محل عبور بلت ها در زمان قالب بندی بتن هستند که در ابعاد و اشکال گوناگونی تولید می شوند. مزایای میان بولت در قالب بندی زیاد است. به دلیل قیمت مناسب و سهولت در استفاده، میان بلت ها به طور گسترده توسط مجریان صنعت ساختمان مورد استقبال قرار گرفته اند و به طور چشمگیری جایگزین میان بلت های فنری شده اند، به طوری که اکنون بیش از ۷۰٪ از کاربرد میان بلت های فنری را کاهش داده اند. 

در کشورهای صنعتی و پیشرفته نیز استفاده از میان بلت های فنری رو به افول گذاشته است. میان بلت های پلاستیکی علاوه بر این، قابلیت تولید در سایزهای خاص و غیر استاندارد را نیز دارند، و می توانند به طور اختصاصی برای نیازهای آب بندی یا کاور بلت ها در پروژه های مختلف مورد استفاده قرار گیرند.

انواع میان بلت اب بند

• میان بولت آب بند پلاستیکی
• غلاف دو سر مخروط
• مخروطی میان بلت فنری
• غلاف مخروطی سنگین
• مهره مخروطی پلاستیکی

کاربردهای تخصصی میان‌بولت در پروژه‌های عمرانی

میان‌بولت‌های پلاستیکی در سازه‌هایی که نفوذناپذیری بتن اهمیت حیاتی دارد بیشترین کاربرد را دارند. از جمله:

• مخازن ذخیره آب شرب و صنعتی
• استخرهای شنا و مجموعه‌های ورزشی
• دیوارهای حائل زیرزمین‌ها و پارکینگ‌های طبقاتی
• دیواره‌های تونل و مترو
• سازه‌های بتنی دریایی یا در مجاورت رطوبت دائمی

در این سازه‌ها، استفاده از میان‌بولت آب‌بند پلاستیکی با استاپر T و U سبب جلوگیری کامل از نفوذ رطوبت از طریق مسیر بلت‌ها می‌شود.

ویژگی‌های فنی و عملکردی میان‌بولت آب‌بند پلاستیکی

میان‌بولت‌های آب‌بند پلاستیکی در دماهای بین -۲۰ تا +۶۰ درجه سانتی‌گراد بدون تغییر شکل و افت عملکرد عمل می‌کنند.
این ویژگی باعث شده تا از آن‌ها در مناطق سردسیر و گرمسیر به‌طور یکسان استفاده شود.
همچنین، طراحی سطح آجدار لوله باعث درگیری مکانیکی بهتر با بتن می‌شود و مانع از ایجاد درز یا حفره در محل اتصال بلت با بتن می‌گردد.

از نظر مقاومت شیمیایی نیز، قطعات پلاستیکی از جنس PVC در برابر سولفات‌ها، اسیدهای ضعیف و مواد قلیایی موجود در بتن مقاومت بسیار بالایی دارند و دچار خوردگی یا تجزیه نمی‌شوند.
این امر باعث افزایش طول عمر مفید سازه‌های بتنی به‌ویژه در پروژه‌های در تماس با رطوبت دائم می‌شود.

قطعات میان بلت آب بند پلاستیکی

میان بلت آب بند پلاستیکی، قطعه ای مقرون به صرفه و اقتصادی برای آب بندی محل عبور بلت از بتن است که هزینه آب بندی را تا ۵ برابر کاهش می دهد. این میان بلت ها از قطعات زیر تشکیل شده اند:

• رابط میان بلت
• مخروطی میان بلت
• لوله آجدار پلاستیکی
• آب بند کننده لاستیکی ساده (استاپر U)
• آب بند کننده لاستیکی لبه دار (استاپر T)

الف ) رابط میان بلت
قطعه واسط میان مخروطی میان بلت و لوله آجدار پلاستیکی است.

ب ) مخروطی میان بلت
قطعه انتهایی میان بلت آب بند پلاستیکی.

ج ) لوله آجدار پلاستیکی
قطعه میانی میان بلت آب بند پلاستیکی است که طول میان بلت توسط آن تعیین می شود. سطح آجدار لوله برای ایجاد درگیری بهتر با بتن طراحی شده است.

د ) آب بند کننده لاستیکی ساده (استاپر U)
آب بند کننده میانی در میان بلت آب بند پلاستیکی است که از جنس لاستیک ساخته شده. این قطعه پس از بتن ریزی با فشار داخل لوله میان بلت قرار می گیرد و حدود ۵۰٪ از آب بندی را فراهم می کند.

ه ) آب بند کننده لاستیکی لبه دار (استاپر T)

آب بند کننده لاستیکی لبه دار یا استاپر T، یک آب بند انتهایی برای دو طرف میان بلت آب بند پلاستیکی است. این محصول از جنس لاستیک مقاوم ساخته شده و پس از بتن ریزی، به وسیله فشار از دو طرف به داخل حفره موجود در رابط میان بلت وارد می شود و عمل آب بندی را تضمین می کند.

میان بلت آب بند پلاستیکی به دلیل طراحی قطعات مونتاژی ساده، قابلیت تولید در طول های مختلف را دارد. در طراحی قطعات میان بلت، بخش رابط میان بلت به صورت دنده دار و لوله PVC به صورت مفرس طراحی شده است تا درگیری مناسبی با بتن داشته باشد. نکته قابل توجه این است که با توجه به استفاده از مواد اولیه پلی وینیل کلراید (PVC) برای ساخت قطعات اصلی، هیچ گونه واکنش منفی با بتن ایجاد نمی شود. مزیت اصلی این محصول علاوه بر آب بندی، جلوگیری از خروج شیره بتن از سوراخ قالب های بتنی است. میان بلت آب بند پلاستیکی به طور خاص برای عبور بلت با قطر 16 تا 18 میلی متر طراحی شده است.

نحوه استفاده از میان بلت آب بند پلاستیکی

نحوه استفاده از میان بلت آب بند پلاستیکی به این صورت است که هنگام قالب بندی بتن، قالب ها در محل سوراخ قالب قرار می گیرند و بلت از داخل آن عبور می کند. پس از اتمام قالب بندی، بتن ریزی انجام می شود و در این مرحله وظیفه میان بلت این است که بلت با بتن درگیر نشود و شیره بتن از سوراخ قالب خارج نشود.

پس از پایان بتن ریزی و گیرش اولیه بتن، با توجه به نظر مجری، قالب ها باز می شوند. با نمایان شدن سطح بتن، تنها چیزی که از میان بلت روی سطح بتن مشاهده می شود، سطح مقطع گرد مخروطی شکل میان بلت است. در این مرحله، با استفاده از انبر دست، مخروطی را با احتیاط و حرکات چرخشی آرام از داخل بتن خارج می کنیم.

با خروج مخروطی میان بلت، یک حفره مخروطی شکل در بتن ایجاد می شود که پشت آن رابط میان بلت نمایان می گردد. در این مرحله، عملیات آب بندی به طور کامل انجام می شود. ابتدا با کمک یک میله یا شی دیگری، یک عدد استاپر U یا آب بند کننده لاستیکی ساده را با فشار به داخل میان بلت می فرستیم تا به حدود وسط میان بلت برسد.

توجه داشته باشید که این کار را با فشار انجام دهید و از چرب کردن استاپر برای سهولت در ورود به میان بلت خودداری کنید، زیرا ممکن است مواد چرب به مرور زمان باعث ضعف در آب بندی و حرکت آب بند کننده لاستیکی ساده یا استاپر شوند.

در مرحله بعد، دو عدد آب بند کننده لاستیکی لبه دار یا استاپر T را با فشار از دو طرف به سوراخ رابط میان بلت وارد کنید تا لبه استاپر با لبه رابط میان بلت هم راستا شود. برای پر کردن حفره مخروطی شکل خالی روی سطح بتن و انجام آب بندی کامل، پیشنهاد می شود مخلوطی از گروت و چسب بتن آب بند تهیه شود و حفره های مخروطی شکل با آن پر شود.

چنانچه مراحل آب بندی طبق موارد ذکر شده انجام شود، آب بندی کاملاً مطمئن و تضمینی حاصل خواهد شد. طول میان بلت آب بند با توجه به ضخامت دیواره بتنی انتخاب می شود و در دیواره های شیب دار که ممکن است در برخی نقاط نیاز به میان بلتی به طول 67.5 سانتیمتر باشد، به راحتی می توان با بلند و کوتاه کردن لوله آجدار پلاستیکی به این خواسته دست یافت.

میزان مصرف میان بلت آب بند به تعداد ۴ عدد در هر متر مربع از دیوار دو طرفه است.

نگهداری و نکات اجرایی پیشرفته

• در هنگام نصب، لازم است محل قرارگیری میان‌بولت‌ها با محور دیوار در یک راستا باشد تا از ایجاد فشار نقطه‌ای بر قالب جلوگیری شود.
• در پروژه‌هایی با فشار بالای بتن (مثلاً دیوارهای بالای ۴ متر ارتفاع)، توصیه می‌شود از غلاف مخروطی سنگین یا میان‌بولت‌های ترکیبی PVC+ABS استفاده شود تا مقاومت جانبی افزایش یابد.
• برای حصول بهترین آب‌بندی، پیشنهاد می‌شود پس از خروج مخروط‌ها، حفره‌ها با چسب بتن آب‌بند پایه لاتکس و گروت ریزدانه پر شوند.

نوآوری‌های جدید در تولید میان‌بولت پلاستیکی

برخی تولیدکنندگان داخلی اقدام به طراحی میان‌بولت‌های ماژولار با قابلیت قفل مکانیکی داخلی کرده‌اند که ضمن افزایش سرعت نصب، نیاز به استفاده از استاپر مجزا را کاهش می‌دهد.
همچنین، میان‌بولت‌های نوین با افزودنی‌های ضد UV تولید می‌شوند تا در پروژه‌های روباز و مناطق آفتابی، در برابر تخریب نوری مقاوم باشند.
این نوع میان‌بولت‌ها قابلیت استفاده مجدد تا ۵ مرتبه را نیز دارند.

جدول تخصصی بررسی انواع میان بولت و قطعات کمکی قالب بندی بتن

مقایسه اقتصادی میان‌بولت پلاستیکی با میان‌بولت فلزی

تحقیقات میدانی نشان داده است که استفاده از میان‌بولت پلاستیکی به طور میانگین ۳۰ تا ۴۰ درصد از زمان قالب‌بندی را کاهش می‌دهد.
در حالی که میان‌بولت‌های فلزی نیازمند روان‌کاری، تمیزکاری و در برخی موارد جوش مجدد هستند، نوع پلاستیکی بدون نیاز به هیچ‌گونه عملیات جانبی قابل نصب و جداسازی است.
همچنین، حذف هزینه‌های مربوط به ضدزنگ و تمیزکاری میل‌بلت‌ها موجب صرفه‌جویی چشمگیر در پروژه‌های بزرگ می‌شود.

نتیجه گیری

روند رو به رشد استفاده از میان‌بولت‌های پلاستیکی نشان‌دهنده‌ی تحولی پایدار در صنعت قالب‌بندی بتن است؛ تحولی که بر پایه‌ی کارایی، صرفه‌ی اقتصادی و انعطاف‌پذیری شکل گرفته است. جایگزینی گسترده‌ی میان‌بولت‌های فنری با نمونه‌های پلاستیکی نه تنها بیانگر به‌روزرسانی فناوری‌های اجرایی در ساخت‌وساز است، بلکه نشان می‌دهد رویکرد پروژه‌های عمرانی امروز، بیش از پیش به سمت بهینه‌سازی، سرعت عمل و دوام بالا در جزئی‌ترین بخش‌های سازه پیش می‌رود.