مقدمه
ماستیک مقاوم نفتی یکی از مواد درزگیر صنعتی است که برای آببندی، محافظت و پوشش سطوح در معرض تماس با فرآوردههای نفتی طراحی شده است. این نوع ماستیک معمولاً بر پایه مواد بیتومینی اصلاحشده، رزینهای سنتزی و افزودنیهای مقاوم در برابر هیدروکربنها تولید میشود. در پروژههای صنعتی و عمرانی که سازهها در معرض تماس مستقیم یا غیرمستقیم با نفت، بنزین، گازوئیل، روغنهای صنعتی و حلالهای نفتی هستند، استفاده از ماستیک مقاوم نفتی اهمیت بالایی دارد. هدف از بهکارگیری این ماده، ایجاد یک لایه انعطافپذیر، چسبنده و پایدار است که بتواند در برابر نفوذ مواد نفتی، حرارت و تغییرات محیطی مقاومت کند.
انواع ماستیک مقاوم نفتی
ماستیک مقاوم نفتی در دو گروه اصلی و چند زیرگروه تخصصی طبقهبندی میشود:
ماستیک مقاوم نفتی گرماجرا
در این نوع، ماده باید قبل از مصرف حرارت داده شود تا به حالت روان درآید. پس از اجرا، با سرد شدن به حالت جامد الاستیک در آمده و درزها را آببندی میکند. این نوع معمولاً در محیطهای صنعتی و زیرزمینی به کار میرود.
ماستیک مقاوم نفتی سرداجرا
بهصورت آماده مصرف عرضه میشود و نیازی به حرارتدهی ندارد. این نوع برای عملیات تعمیراتی و شرایطی که دسترسی یا ایمنی حرارتی محدود است مناسبتر است.
ماستیک مقاوم نفتی اپوکسی
نوعی ترکیب پیشرفته با مقاومت شیمیایی و مکانیکی بسیار بالا که در محیطهای پالایشگاهی و پتروشیمی استفاده میشود.
ماستیک مقاوم نفتی پلیمری اصلاحشده
شامل پلیمرهای خاصی است که چسبندگی، انعطافپذیری و دوام ماده را در برابر مواد خورنده افزایش میدهند.
کاربرد فنی ماستیک مقاوم نفتی
ماستیک مقاوم نفتی در پروژههای مختلفی مورد استفاده قرار میگیرد که برخی از مهمترین کاربردهای آن عبارتند از:
- درزگیری مخازن ذخیره نفت و مشتقات آن
- آببندی کف و دیواره حوضچههای سوخت
- درزگیری خطوط لوله و اتصالات زیرزمینی
- استفاده در مناطق پالایشگاهی، نیروگاهی و پتروشیمی
- آببندی کف پمپبنزینها و جایگاههای سوخت
- پوشش محافظتی در سازههای بتنی در معرض مواد نفتی
دلایل استفاده از ماستیک مقاوم نفتی
استفاده از این نوع ماستیک بر پایه نیازهای فنی و شرایط محیطی توجیهپذیر است. مهمترین دلایل استفاده شامل موارد زیر است:
- جلوگیری از نفوذ مواد نفتی به بتن یا فولاد
- افزایش طول عمر سازههای صنعتی
- مقاومت بالا در برابر انبساط و انقباض ناشی از تغییرات دما
- کاهش هزینههای نگهداری و تعمیرات
- ایجاد چسبندگی عالی بین سطوح فلزی و بتنی
- جلوگیری از نشت مواد خطرناک به محیط زیست
ویژگی فنی ماستیک مقاوم نفتی
ماستیک مقاوم نفتی باید دارای ویژگیهای فنی زیر باشد تا عملکرد مناسبی در شرایط سخت داشته باشد:
- چسبندگی بالا به بتن، فولاد و سطوح معدنی
- مقاومت شیمیایی در برابر نفت، بنزین، روغن و گازوئیل
- انعطافپذیری در دماهای مختلف (از -10 تا +80 درجه سانتیگراد)
- غیرقابل نفوذ در برابر آب و بخار
- عدم شکنندگی در اثر ضربه یا لرزش
- مقاومت در برابر اشعه UV و عوامل جوی
- زمان خشک شدن مناسب برای اجرای سریع
معایب و مزایا فنی ماستیک مقاوم نفتی
ماستیک مقاوم نفتی مزایا و معایبی دارد که در زیر انها را توضیح داده ایم.
مزایا
- مقاومت بسیار بالا در برابر مواد نفتی و حلالها
- ماندگاری طولانی در شرایط سخت محیطی
- چسبندگی عالی به سطوح مختلف
- امکان اجرا در ضخامتهای متفاوت
- عملکرد عالی در درزهای حرکتی
معایب
- در نوع ماستیک گرم اجرا نیاز به تجهیزات حرارتی دارد
- بوی نسبتاً تند در هنگام اجرا
- حساسیت به رطوبت هنگام اجرا در برخی ترکیبات سرد
- زمان گیرش نسبتاً طولانی در دماهای پایین
روش استفاده و مقدار مصرف تخصصی ماستیک مقاوم نفتی
اجرای ماستیک مقاوم نفتی باید طبق دستورالعمل فنی و شرایط محیطی انجام شود:
- آمادهسازی سطح: سطح باید کاملاً خشک، تمیز و عاری از گرد و غبار، چربی یا مواد جداکننده باشد.
- استفاده از پرایمر: در برخی موارد از پرایمر بیتومینی یا رزینی برای بهبود چسبندگی استفاده میشود.
- اجرای ماستیک: در نوع گرماجرا، ماستیک تا دمای حدود 160 تا 180 درجه سانتیگراد حرارت داده شده و با ابزار مناسب در درزها تزریق میشود.
- در نوع سرداجرا، مستقیماً از قوطی بر روی سطح اعمال میگردد.
- مقدار مصرف: به عمق و عرض درز بستگی دارد اما معمولاً بین 1 تا 1.5 کیلوگرم در هر متر طول درز بهکار میرود.
نکات اجرایی و توصیه های فنی ماستیک مقاوم نفتی
- از اجرای ماستیک در هوای مرطوب یا بارانی خودداری شود.
- در زمان حرارتدهی، دمای ماستیک نباید بیش از حد مجاز افزایش یابد تا خواص فیزیکی آن تغییر نکند.
- در محیطهای بسته باید تهویه مناسب وجود داشته باشد تا از تجمع بخارات جلوگیری شود.
- پیش از اجرا، نمونه آزمایشی برای بررسی چسبندگی و سازگاری انجام شود.
- درزها باید کاملاً خشک و بدون آب آزاد باشند.
- در صورت نیاز، سطح با پرایمر مناسب آغشته شود تا چسبندگی بهبود یابد.
مشخصات و خواص و اثرات فنی ماستیک مقاوم نفتی
ماستیک مقاوم نفتی دارای مشخصات و اثرات زیر است:
مشخصات فنی
- پایه: بیتومین اصلاحشده یا رزین اپوکسی
- دانسیته: حدود 1.2 تا 1.4 گرم بر سانتیمتر مکعب
- سختی Shore A: بین 25 تا 40
- کششپذیری: بیش از 300 درصد
- مقاومت در برابر نفوذ سوخت: بیش از 96 ساعت بدون تغییر شکل
- پایداری حرارتی: بدون شره در 70 درجه سانتیگراد
اثر فنی
- افزایش مقاومت سازه در برابر نفوذ مواد نفتی
- کاهش آسیبهای خوردگی
عوامل مهم در انتخاب ماستیک مقاوم نفتی
در انتخاب نوع ماستیک باید عوامل زیر مورد توجه قرار گیرد:
- نوع ماده در تماس (بنزین، گازوئیل، روغن صنعتی و...)
- شرایط دمایی محیط و سازه
- نوع سطح زیرکار (بتن، فلز، آجر و...)
- میزان حرکت درزها و ارتعاش سازه
- مدت زمان بهرهبرداری مورد انتظار
- شرایط اجرا (گرماجرا یا سرداجرا بودن)
جدول مقایسه فنی ماستیک مقاوم نفتی
| ویژگی فنی |
ماستیک گرماجرا |
ماستیک سرداجرا |
ماستیک اپوکسی |
| مقاومت در برابر نفت |
بسیار بالا |
بالا |
بسیار بالا |
| روش اجرا |
نیاز به حرارت |
آماده مصرف |
دو جزئی |
| انعطافپذیری |
زیاد |
متوسط |
متوسط |
| زمان خشک شدن |
سریع |
متوسط |
کندتر |
| هزینه اجرا |
متوسط |
پایین |
بالا |
| طول عمر |
زیاد |
متوسط |
بسیار زیاد |
نتیجهگیری
به طور خلاصه، ماستیک مقاوم نفتی یکی از محصولات درزگیر بتن است، که بسیار کاربردی و ضروری در صنایع مختلف است که با ایجاد یک سد محافظتی قوی، از نفوذ مواد نفتی و شیمیایی به داخل سطوح جلوگیری کرده و از تجهیزات و تاسیسات محافظت می کند.
ماستیک مقاوم نفتی یک ماده درزگیر و پرکننده دو جزئی است که به دلیل مقاومت بسیار بالا در برابر حلال های نفتی، از ترکیباتی مانند قیر و لاستیک های بیتومن ساخته می شود. این ماده به صورت ویژه برای استفاده در سطوحی طراحی شده است که در معرض تماس مستقیم با مواد نفتی قرار دارند. ماستیک های مقاوم نفتی به دلیل خاصیت چسبندگی بالا و انعطاف پذیری، به عنوان یک لایه محافظ قوی عمل کرده و از نفوذ مواد نفتی به داخل سطوح جلوگیری می کنند.
