اسپیسر چیست

مقدمه

اسپیسرها قطعاتی پرکاربرد در صنعت ساختمان هستند که علاوه بر ایجاد پوشش مناسب برای میلگردها، مزایای متعددی به همراه دارند. این فاصله نگهدارها که در اندازه های متنوع از 15 میلی متر تا 150 میلی متر تولید می شوند، نقش مهمی در محافظت از میلگرد ها ایفا می کنند. یکی از چالش های بزرگ در سازه های بتن مسلح، موضوع خوردگی میلگردهاست. عوامل مختلفی مانند هوا، رطوبت، کلرایدها، سولفات ها و دیگر عوامل خورنده محیطی می توانند به بتن نفوذ کرده و باعث خوردگی میلگردها شوند که در نهایت می تواند به آسیب های جدی در سازه منجر شود. برای پیشگیری از این مشکل، ایجاد پوشش مناسب بر روی میلگردها با توجه به شرایط سازه و اقلیم ضروری است.

تجربه نشان داده که استفاده از موادی مانند سنگ، آجر یا چوب به عنوان فاصله ساز بین میلگرد و بتن، قادر به ایجاد پوشش یکنواخت و کارآمدی بر روی میلگردها نبوده است؛ زیرا در این شرایط معمولاً به دلیل ناهماهنگی در ابعاد تکیه گاه ها، ضخامت پوشش متغیر می شود که خطر خوردگی را در نقاطی که پوشش نازک تر است، افزایش می دهد. اسپیسرها اما با وزن کم، مقرون به صرفه و کارایی بالا، به خوبی می توانند پوششی یکنواخت و مقاوم بر روی میلگردها ایجاد کنند.

انواع فنی اسپیسر

انواع اسپیسر بسته به صنعت و کاربرد متفاوت‌اند؛ از جمله اسپیسرهای پلاستیکی، فلزی، رزوه‌دار، اسپیسرهای سازه‌ای بتن، اسپیسر PCB، و اسپیسر لوله. اسپیسرهای پلاستیکی بیشتر در بتن‌ریزی و الکترونیک کاربرد دارند و سبک و مقاوم در برابر خوردگی‌اند. اسپیسرهای فلزی معمولاً در قطعات مکانیکی و ماشین‌آلات استفاده می‌شوند و تحمل بار و حرارت بالایی دارند. اسپیسرهای تخصصی مانند اسپیسر میلگرد یا اسپیسر مادربرد نیز دارای طراحی‌های ویژه برای تأمین دقت و عملکرد سیستم هستند.

کاربرد فنی اسپیسر

کاربرد فنی اسپیسر معمولاً ایجاد فاصله‌ی استاندارد بین دو سطح برای عملکرد صحیح، توزیع یکنواخت نیرو یا جلوگیری از تماس مستقیم بخش‌هاست. به‌عنوان مثال در ساخت‌وساز، اسپیسر میلگرد کمک می‌کند میلگردها دقیقاً در ضخامت تعیین‌شده بتن قرار بگیرند تا پوشش بتن به‌درستی شکل بگیرد و سازه در برابر خوردگی مقاوم بماند. در الکترونیک نیز اسپیسر بین بردها فاصله ایجاد می‌کند تا از اتصال کوتاه و انتقال حرارت ناخواسته جلوگیری شود.

مزایای اسپیسر

• ایجاد پوشش یکنواخت روی میلگردها
• قیمت مناسب و اقتصادی
• تسریع در فاصله گذاری میلگردها
• افزایش سرعت اجرای پروژه
• اتصال مناسب با بتن به دلیل حفره های خالی در ساختار یا ثبات میلگردها با قفل کن
• وزن کم و حمل ونقل آسان
• کاهش نیاز به نیروی انسانی

مزیت اسپیسرهای پلاستیکی نسبت به اسپیسرهای بتنی از نظر نفوذپذیری

اسپیسرهای بتنی معمولاً با استفاده از ملات کارگاهی تولید می شوند و هیچ راهکاری برای جلوگیری از نفوذپذیری و آب بندی در آنها در نظر گرفته نمی شود. این موضوع باعث می شود در محل قرارگیری اسپیسر بتنی، نفوذپذیری سازه افزایش یابد. در سازه هایی که نیاز به آب بندی و نفوذناپذیری بتن دارند، مایعات، رطوبت و عوامل خورنده می توانند به داخل سازه نفوذ کرده و منجر به خوردگی میلگردها و آسیب جدی به سازه شوند.

بهترین راهکار در این زمینه، جایگزینی اسپیسر بتنی با اسپیسر پلاستیکی است. اما اگر استفاده از اسپیسرهای بتنی اجتناب ناپذیر باشد، باید در هنگام تولید آنها، با توجه به شرایط و محل استفاده، مواد مناسب برای آب بندی به ملات بتنی افزوده شود تا اسپیسر نیز خاصیت نفوذناپذیری پیدا کند.

راهنمای انتخاب سایز اسپیسر برای پروژه های بتنی 

پوشش بتن روی میلگردها یا همان کاور، حداقل فاصله از سطح میلگردها تا نزدیک ترین سطح آزاد بتن است.

بر اساس الزامات مبحث نهم مقررات ملی ساختمان، در مورد پوشش میلگردها باید موارد زیر رعایت شود:

• قطر میلگرد
• چهار سوم بزرگ ترین اندازه اسمی سنگدانه ها

حداقل ضخامت کاور بتنی که با توجه به شرایط محیطی و نوع قطعه نباید از مقادیر جدول زیر کمتر باشد.

نکات قابل توجه در مورد جدول:

• اگر بتن به صورت عمودی با خاک مقاوم در تماس باشد، ضخامت پوشش نباید کمتر از ۷۵ میلی متر باشد.
• با انجام محافظت های سطحی، ضخامت پوشش می تواند تا ۲۰ میلی متر کاهش یابد.
• اگر رده بتن ۵۰ مگاپاسکال بیشتر از حداقل رده باشد، می توان ضخامت پوشش را تا ۵ میلی متر کاهش داد، اما حداقل مقادیر باید به ترتیب ۲۵ میلی متر برای محیط متوسط، ۳۵ میلی متر برای محیط شدید و ۵۰ میلی متر برای محیط فوق العاده شدید باشد.
•  برای میلگردهایی با قطر بیش از ۳۶ میلی متر، باید ۱۰ میلی متر به ضخامت پوشش افزوده شود.
•  در صورت وجود سطح نقش دار یا فرورفته، ضخامت پوشش از عمق فرورفتگی ها اندازه گیری شود.

جنس اسپیسر

اسپیسرها بر اساس شرایط موجود به انواع پلاستیکی، بتنی، فلزی و چوبی تولید می شوند. از میان این گزینه ها، اسپیسرهای پلاستیکی به دلیل مزایای اقتصادی، وزن کم و کاربرد گسترده تر، بیشتر مورد استفاده قرار می گیرند. برخی از مزایای اسپیسرهای پلاستیکی شامل موارد زیر است:

•  تولید سریع و آسان
• امکان ساخت در اشکال متنوع به دلیل سیال بودن پلاستیک مذاب
• حمل و نقل آسان به دلیل وزن سبک و بسته بندی مناسب
• مقاومت بالا در برابر خوردگی و عوامل محیطی
• صرفه جویی اقتصادی به واسطه قیمت مناسب و اجرای سریع

جدول تخصصی بررسی اسپیسرهای بتن و ویژگی های عملکردی

 نتیجه گیری

در پروژه‌های بتن ریزی، استفاده از قالب اسپیسر بتنی نقش بسیار مهمی در تثبیت و ایجاد پوشش مناسب روی میلگردها ایفا می‌کند. این قالب‌ها به مهندسان امکان می‌دهند تا ضخامت کاور بتنی را به‌طور دقیق تنظیم کنند و از بروز مشکلاتی مانند خوردگی میلگرد و کاهش دوام سازه جلوگیری شود. علاوه بر این، اسپیسر پلاستیکی بتن به‌عنوان جایگزینی سبک، مقرون‌به‌صرفه و سریع برای قالب‌های بتنی، محبوبیت زیادی یافته است. این نوع اسپیسرها با وزن کم و انعطاف‌پذیری بالا، امکان قرارگیری دقیق میلگردها را فراهم می‌کنند و باعث افزایش یکنواختی پوشش بتن در سطوح مختلف می‌شوند. همچنین، شناخت و انتخاب انواع اسپیسر مناسب بر اساس ابعاد میلگرد، نوع سازه و محل قرارگیری آن‌ها، از اهمیت بالایی برخوردار است، زیرا استفاده صحیح از اسپیسرها نه تنها کیفیت بتن را افزایش می‌دهد، بلکه باعث کاهش هزینه‌های نگهداری و تعمیرات در طول عمر سازه خواهد شد. پیشنهاد میکنیم مطلب اسپیسر بتنی چیست را نیز مطالعه فرمایید.