مهدی رحیمی اصل، امیرحسن علیـزاده ، محمود آسیابی
1- باشگاه پژوهشگران جوان گروه عمران،اهر،ايران، عضو هئیت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهر (مولف رابط)
2- عضو هئیت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهر
3- مهندسي عمران، دانشگاه آزاد اسلامی
چكيده
m40
بتن یکی از عمومی ترین مصالح مورد استفاده در ساخت و ساز می باشد ازجمله پی، کف طبقات و پانل های پیش ساخته خارجی تا بناهای آبی، مخازن و زیربناهای شهری، هرچند از ترکیب دانه های سنگی، سیمان و آب ناشی می شود، ولی اغلب مستعد خرابی با نفوذ آب و ترکیبات شیمیایی می باشد. لذا طراحان و مجریان مخازن انتظار دارند بتن های بکار برده شده در مخازن علاوه بر حفظ خصوصیات مورد انتظار یعنی آب را از خود عبور نداده و حتی در مقابل تراوش آب از جسم خود مقاوم باشد.
سوالات تحقيق:
در اين تحقيق، به دنبال بررسی نحوه برای ایجاد این خصیصه در بتن (در عین حال حفظ مقاومت) به طرح اختلاط خاص، مواد افزودنی شیمیائی، فیلر یا پر کننده مضاف و تمهیدات آن مورد بررسی قرار گرفته است.
روش تحقیق:
در این مقاله با توجه به تجربه های عملی10 ساله در پروژه های در مجاورت دریا و تجربه های آزمایشگاهی مربوطه با طرح اختلاط هایی مختلف و عیارهای مختلف، پیشنهادهای ویژه افزایش دوام بتن در محیط های دریایی مورد بررسی و مطالعه قرار دادیم.
نتیجه گیری:
در این تحقیق با توجه به آزمایش روی نمونه های ساخته شده با در صدهای مختلف سیمان تدابیر پیشنهادی برای تقویت بتن در مقابل تراوش و نفوذ بدست آورده و با در نظر گرفتن توجح اقتصادی پرژه به اختصار شرح داده ایم.
كلمات كليدي: سازه های ساحلی، بتن هاي چند منظوره ، مكمل بتنA.C.P ، هيدراسيون از بتن ، واکنش قلیایی
- مقدمه
از جمله عوامل اصلي نفوذپذيري بتن مي توان به تبخير بخشي از آب اختلاط كه جهت حصول كارائي يا رواني بيشتر به بتن اضافه مي شود اشاره نمود كه به دليل عدم شركت در واكنش هيدراسيون از بتن تبخير شده و باعث ايجاد لوله هاي موئين زيادي در بتن خواهد شد.
يكي ديگر از عوامل اثر گذار در نفوذپذيري بتن كسري فيلر سنگدانه ها و عدم استفاده از ريز دانه يا پر كننده مناسب است كه ما را ناگزير به مصرف سيمان بيشتر مي كند. سيمان اضافه با جذب آب از مخلوط بتن باعث افزايش ميزان مصرف آب شده و نهايتا نفوذپذيري را افزايش مي دهد از سوي ديگر سيمان ميزان قلياي بتن را بالا برده و احتمال سرطاني شدن بتن (A-A-R) را افزايش مي دهد.
بخش اصلی مواد افزودني مكمل بتن A.C.P را 1- ميكروسيليس 2- فوق روان كننده 3- واترپروف 4- كاتاليزور تشكيل مي دهد با هدف ارتقاء خواص در زمان ساخت به بتن اضافه مي كنيم. اين ماده كه در حدود 6 الي 9 درصد وزن سيمان به بتن افزوده مي شود علاوه بر امكان كاهش حدود 15% الي 20% از نسبت آب به سيمان باعث افزايش كارائي يا اسلامپ بتن شده لذا به تراكم بهتر بتن و جلوگيري از حبس شدن هوا در بتن كمك نموده و هنگام باز نمودن قالبها هرگز مقاطع كرمو يا متخلخل روي بتن به چشم نخواهد خورد از سوي ديگر زمان حفظ اسلامپ بتن را جهت حمل بتن در مسافت هاي طولاني تر يا بتن ريزي با مدت زمان بيشتر افزايش داده و ميزان نفوذپذيري و درصد جذب آب بتن را در حدود 90% كاهش داده و مقاومت فشاري را در حدود 50% افزايش مي دهد.
افزودني مكمل بتن پس از افزوده شدن به بتن رفتار هاي شيميائي خود را به ترتيب ذيل شروع مي كند:
ابتدا مواد فوق روان كننده سازنده A.C.P با انتقال بار الكتريكي منفي به دوغاب سيمان و افزايش اسلامپ به دليل تبديل نمودن بتن به مخلوط تك قطبي باعث افزايش اسلامپ مي گردند.
به طور همزمان مواد واترپروف موجود در مكمل بتن با توجه به بافت كاملاً ميكرونيزه و غير قابل انحلال خود طي انجام عمل اختلاط در بچينگ و تراك ميكسر با جايگيري در ريز ترين فضاهاي خالي و خلل فرج ريز ميكروسكپي باعث رفع اثرات نامطلوب كم بودن فيلر در بتن مي گردند بدين ترتيب نفوذپذيري بتن به مقدار قابل توجهي كاهش پيدا مي كند.
پس از آغاز واكنش هيدراسيون ميكروسيليس() موجود در مكمل بتن با OH)) قابل انحلال وارد واكنش شده و سيليكات كلسيم هيدراته(C-S-H) توليد مي كند.
سيليكات كلسيم ايجاد شده علاوه بر غير قابل انحلال بودن باعث بالا بردن مقاومت فشاري بتن شده و يكي از عوامل اصلي قليائي بتن را كاهش مي دهد و نقش موثري در كاهش احتمال بروز واكنش قليائي سنگدانه ها خواهد داشت.
مواد كاتاليزور سازنده افزودني مكمل بتن نقش اساسي در بهبود انجام واكنش ميكروسيليس با OH)) موجود در بتن دارند زيرا تمامي واكنش هاي شيميائي براي پيشرفت نياز به نوعي كاتاليزور دارند.
كاتاليزور به كار رفته در مكمل بتن باعث تكميل و بهبود واكنش فوق الذكر مي گردد و از به هدر رفتن ميكروسيليس ( كه در طرح هاي اختلاط معمول در حدود 15% است) جلوگيري به عمل مي آورد به همين دليل است كه مصرف مكمل بتن در حدود 2% كمتر از ژل ميكروسيليس يا ميسكروسيليس و فوق روان كننده به صورت مجزا خواهد بود.
-
پیشنهادهای ویژه افزایش دوام بتن در محیط های دریایی
1- از آنجا که پارامتر اصلی در دوام بتن در محیط های خورنده نفوذپذیری آن است لذا با هر روشی که بتوان نفوذپذیری بتن را کاهش داد می توان بر دوام آن افزود. برای کم کردن نفوذپذیری به غیر از استفاده از آب کم در طرح اختلاط بتن و تراکم کامل بتن برای خروج حبابها و عمل آوری مناسب به منظور ادامه واکنشهای سیمان و تشکیل ژل جدید، برای پر کردن حفرات خالی می توان از موادی یا به سیمان اضافه و یا جایگزین سیمان می شوند استفاده نمود. این مواد که به نام پوزولانها در ترکیبات سیمان شرکت می کنند قادرند به تدریج از طریق سیلیس فعال خود هیدروکسید کلسیم سیمان را که عامل ضعف در ترکیبات سیمان است تبدیل به سیلیکات کلسیم نمایند. با تشکیل سیلیکات کلسیم به عنوان ژل جدید فضاهای خالی بتن پر شده و نفوذپذیری کاهش و دوام افزایش می یابد. در این عمل علاوه بر پر کردن فضاهای خالی و کاستن تخلخل و نفوذپذیری بتن عامل مخرب در ترکیبات سیمان یعنی هیدروکسید کلسیم که اغلب واکنشهای شیمیایی خراب کننده ی بتن ناشی از آن است کاهش یافته یا کاملاً ترکیب می شود. پوزولانها به صورت طبیعی و مصنوعی سالهاست که در بتن مصرف و در موارد زیادی سبب بهبودی کیفیت بتن و افزایش دوام آن شده اند. از متداولترین پوزولانهای مصنوعی در جهان سرباره ی کوره های آهنگدازی، خاکستر بادی، دوده سیلیس و خاکستر پوسته برنج را می توان نام برد. سرباره و دوده سیلیس در بین کلیه پوزولانها عملکرد بهتری در سازه های مختلف دریایی و غیره در محیط های خورنده از خود نشان داده اند. در حال حاضر کشور ما نیز این مواد را تولید می کند و در صورت تأیید کیفیت می توانند تا حدی مسائل دوام در کشور را حل کنند.
2- سرباره ی کوره های آهنگدازی که از سرد کردن سریع روباره ها به دست می آید دارای خاصیت سیمانی پوزولانی بوده و با واکنش با سیمان عمل پرکردن فضاهای خالی و کاهش نفوذپذیری و افزایش دوام را انجام می دهد. سازه های بسیاری در جهان در مناطق آب و هوای مختلف و مخرب برای بتن با استفاده از سیمان سرباره ای ساخته شده است. به عنوان مثال در بزرگراه بین عربستان و بحرین که 25 کیلومتر پل در خلیج فارس اجرا شده است سیمان سرباره ای با جایگزینی 65 درصد سرباره بکار رفته است که عملکرد درازمدت آن مناسب بوده و خرابی عمده ای گزارش نشده است.
همچنین در پاره ای از پروژه های دریایی کشور انگلستان و پروژه هایی در مناطق با محیط خورنده در آمریکا و کانادا این نوع سیمان با موفقیت مصرف شده است. در کشور ما نیز در پروژه عظیم راکتور انرژی اتمی در بوشهر و در اسکله های بندر شهید رجایی این سیمان وارد و مصرف شده است.
عملکرد بتن ساخته شده با این سیمان ضمن رعایت اصول بتن سازی در پروژه راکتور اتمی مناسب بوده و خرابی قابل ملاحظه ای گزارش نشده است. همچنین در اسکله های مجتمع بندری شهید رجایی بتن در معرض محیط شدیداً خورنده دوام خوبی داشته است و در پاره ای موارد اجرای ناصحیح سبب بروز خرابیهایی شده است. این مطلب در گزارش کاملی قبلاً ارائه شده است. در مجموع بررسیهای زیاد و کنکاش در عملکرد واقعی سازه های بتنی با سیمان سرباره ای در محیط های مختلف نشان داده شده است که سیمان های سرباره ای در محیط های با سولفات بالا نظیر یک سیمان ضدسولفات عمل می کنند. همچنین در محیط های کلرید (شرایط جنوب کشور) با داشتن نفوذپذیری کم پایداری خوبی در خوردگی آرماتور در بتن مسلح از خود نشان داده است. در صورت کاربرد سرباره های مناسب و مطابق استاندارد می توان به آنچه که جهانیان در افزایش دوام بتن با این ماده دست یافتند، نائل شد.
3- از معروفترین و جدیترین پوزولانهای مصنوعی که در بتن کاربرد وسیعی پیدا کرده است، دوده سیلیس می باشد. به دلیل داشتن خلوص بالا (بیش از 90 درصد سیلیس غیربلوری) و ریزی بیش از حد (قطر متوسط 1/0 میکرون و سطح ویژه 20000 متر مربع در کیلوگرم) به عنوان فعالترین پوزولان شناخته شده است. واکنش سریع با هیدروکسید کلسیم سیمان و پر کردن فضاهای خالی با تشکیل ژل سیلیکات کلسیم در کوتاه مدت و ایجاد بتنهایی با نفوذپذیری حدود 10 تا 100 برابر کمتر نسبت به شرایط مشابه با سیمان معمولی از خصوصیات بارز این ماده است. با آنکه امروزه در محل و در پروژه هایی توانسته اند بتنهای با مقاومت بالا و بیش از 1200 کیلوگرم بر سانتیمتر مربع با استفاده از این ماده بسازند لیکن اهمیت بالای این ماده تولی بتن توانمند و با دوام بالا با استفاده از آن می باشد.
این ماده به صورت وسیع و به منظور ساخت بتنهای با نفوذپذیری بسیار کم در سطح جهان مصرف شده است. پیشتاز این کشورها نروژ بوده است كه تولید کننده ی اصلی دوده سیلیس جهان در کارخانه های فروآلیاژ خود می باشد. مصرف سیمان با جایگزینی تا حداکثر 20 درصد دوده سیلیس در پروژه های بزرگی چون سازه های دریایی و سکوهای دریایی در دریای شمال و متعاقب آن در اکثر پروژه های مهم در محیط های خورنده نظیر تونل زیر دریای اتصال دهنده ی فرانسه و انگلستان نشان دهنده ی اهمیت و نقش این ماده در افزایش دوام در بتن می باشد.
نتایج تحقیقات گسترده و به خصوص در سالهای اخیر بر روی این ماده و همچنین بررسی عملکرد سازه های بتنی مسلح ساخته شده با سیمانهای دارای دوده سیلیس نشان داده است که این ماده توانسته است سیمانی با عملکرد قابل قبول در محیط های خورنده ی سولفاتی ارائه نماید. همچنین با نفوذپذیری بسیار کم بتن حاوی دوده سیلیس خوردگی کلریدی و زنگ آرماتور بسیار کم و ناچیزی در مقایسه با سایر بتنها و در محیط های واقعی و شرایط بسیار خورنده از خود نشان داده است. در پدیده ی واکنش قلیایی سنگدانه ها یا سرطان بتن هم که ممکن است در محیط های مرطوب و دریایی توأم با خوردگی کلریدی حاصل شود، عملکرد بتن دارای دوده سیلیس بسیار بهتر از سیمانهای معمولی بوده است و توانسته است تا حدی از بروز این خرابی جلوگیری نماید. در تحقیقات روز خاطرنشان شده است که مصرف این ماده در جایگزینی با سیمان حداکثر تا 10 درصد وزنی محدود شود و برای حصول بتنهای دارای کارایی مناسب و بالا و نسبت آب به سیمان کم از فوق روان کننده های سازگار با دوده سیلیس استفاده شود.
در کارهای تحقیقاتی گسترده ی مؤلفین از نمونه های مختلف سیمان و سیمان دارای دوده سیلیس در شرایط آزمایشگاه و آزمایشگاهی تسریع شده و هم در محیط واقعی جنوب کشور و شرایط جوی فوق استفاده نموده اند که نتایج گرفته شده تا کنون نشان دهنده عملکرد خوب بتنهای ساخته شده با دوده سیلیس بوده است. در حال حاضر پس از خاتمه ی پروژه ی آزمایشگاهی و روشهای تسریع شده ی بتنهای دارای دوده سیلیس ایران، این ماده در ساخت نمونه هایی در جنوب کشور در بندرعباس و عسلویه بکار رفته و عملکرد بتنها در شرایط مختلف داخل آب دریا و ناحیه تر و خشک و محیط کنار ساحل با روشهای مختلف ارزیابی و نتایج به جامعه ارائه می گردد.
4- با آنکه ساخت بتنهای با کیفیت بالا و با نفوذپذیری کم می تواند مسأله دوام بتن در محیط های بسیار خورنده را تا حد بالایی حل نماید لیکن گاه برای اطمینان بیشتر از روشهای مختلف حفاظتی نظیر اعمال پوشش هایی به سطح بتن برای جلوگیری از خوردگی و ترک و بالاخره حفاظت کاتدیک استفاده می شود.
5- در روش حفاظت کاتدیک با القاء جریان به کمک یک منبع جریان الکتریکی و استفاده از آند می توان آرماتورهای فولادی را در مقابل خوردگی حفاظت نمود. این روش به عنوان یک سیستم کارآمد برای بسیاری از سازه های بتنی مسلح از جمله سازه های ساحلی و همچنین در پلها در کشورهای پیشرفته دنیا مورد استفاده قرار گرفته است. در کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز در پاره ای سازه های ساحلی و نیز سازه های کنار آب به صورت محدود این روش به کار گرفته شده است. به هر حال در صورت کنترل برقراری جریان سیستم و نگهداری منظم می تواند روش مناسبی در کنترل خوردگی باشد.
6- استفاده از پوششهایی بر روی آرماتور نظیر پوشش روی ،گالوانیزه کردن و پوششهای اپوکسی تا حدودی رایج بوده و هنوز هم گاهی استفاده می شود. در حال حاضر این روشها را نمی توان کاملاً کنار گذاشت با آنکه در درازمدت در پاره ای سازه ها به دلایل اجرایی که غیر قابل اجتناب است این پوششها آسیب دیده و خوردگی از همان مناطق آسیب دیده آغاز گشته است. بنابراین لازم است در انتخاب این روشها به عنوان حفاظت در برابر خوردگی دقت لازم به عمل آمده و شرایط بتن و آرماتور و محیط دقیقاً در نظر گرفته شود.
7- استفاده از فولادهای آلیاژی نیز در بتن به عنوان آرماتور چند سالی است که مورد تحقیق و گاه کاربرد قرار گرفته است. به علت مقاومت بسیار بالای فولادهای ضدزنگ نسبت به خوردگی راه حل مناسبی تشخیص داده شده است، لیکن به لحاظ قیمت این فولادها در مقایسه با آرماتورهایی با روکش ضدزنگ ، بسیار ارزانتر می باشد، در سالهای اخیر در محیط های دریایی به کار رفته است و در مقابل خوردگی عملکرد مناسبی داشته است. مصرف آنها در شرایط خورنده ی دریایی توصیه می شود.
8- آرماتورهای ساخته شده از مواد پلیمری به صورت مجموعه الیاف و چسب نیز چند سالی است که مورد تحقیق و آزمایش بوده و در مواردی نیز در محیط های خورنده به کار گرفته شده است. عملکرد خوب این نوع آرماتورها در محیط های خورنده و شرایط جنوب کشور می تواند امکان جایگزین شدن آن را با آرماتور فولادی فراهم نماید. اما باید توجه داشت که خواص دیگر این نوع آرماتور تحت بررسی است و به خصوص رفتار تنش تغییر شکل آن حائز اهمیت می باشد. مسأله ی هزینه و قیمت این محصول هم در مقایسه با آرماتور معمولی باید در محاسبات ملحوظ شود.
9- استفاده از الیاف پلیمری در بتن در کنترل و محدودیت ترک در بتن که در صورت ایجاد ترک، نفوذپذیری در بتن و کمی دوام را به دنبال داشته است نیز در مواردی توصیه شده است. در سازه های با اعمال بارهای سیکلی و دینامیکی و جهت افزایش نرمی و بخصوص در اتصالات عملکرد خوبی نشان داده اند. به هر حال مسأله اقتصادی این الیاف و با تولید مناسب داخلی که در حال حاضر آغاز شده است، می تواند در مواردی در بتن به کار گرفته شود.
10- ممانعت کننده های خوردگی که کاربرد وسیعی در صنعت خوردگی دارند، در بتن نیز به صورت محدود مورد آزمایش و گاه استفاده قرار گرفته اند. بازدارنده ها با جلوگیری از انجام واکنشهای شیمیایی و الکتروشیمیایی و یا کند نمودن آنها در بتن (عمل الکتروشیمیایی یونهای کلرید) تا حدی خوردگی را به تأخیر انداخته اند. در حال حاضر پاره ای از نیتریتها و بنزواتها به تولید رسیده و در مواردی مصرف شده اند. نیتریت کلسیم معایب نیتریت سدیم یا بنزوات را نداشته و با قیمتی پایین تر کاربرد بیشتری یافته است. به هر حال نتایج درازمدت و عملکرد واقعی در سازه های ساخته شده در محیط های بسیار خورنده به صورت قاطع بیان نشده است.
11- به منظور جلوگیری از نفوذ گازها و آبهای مضر به داخل بتن پوششهای سطحی رایج شده است. این پوششها در انواع مختلف برای جلوگیری از یون کلرید، نفوذ آب و همچنین کنترل کنندهی نفوذ گاز دی اکسید کربن و پدیده ی کربناتاسیون معرفی شده اند. این پوششها باید قادر باشند از بیرون به داخل بتن غیرقابل نفوذ بوده لیکن بتوانند از داخل به خارج رطوبت و بخار آب را خارج نمایند. همچنین در استفاده آنها در محیط های مختلف با رطوبتهای مختلف و دماهای متغیر و تابش خورشید بایستی نوعی انتخاب شود که دچار خوردگی، پوسیدگی و شکستگی و تجزیه ی شیمیایی نشده و پیوستگی خوبی با بتن داشته باشند.
پوششهای با پایه ی رزین اپوکسی به صورت 2 یا 3 جزئی عملکرد مناسبی در پاره ای شرایط داشته اند. بایستی در انتخاب نوع اپوکسی و ضخامت پوشش دقت کافی مبذول داشت زیرا پاره ای از اپوکسی ها در یک محیط عملکرد مناسبی داشته اند ولی در محیط دیگر با تغییرات دما و رطوبت و اشعه ماوراء بنفش (UV) دوام نداشته و از بین رفته اند. این امر در محیط های جنوب ایران حائز اهمیت خاصی است و اپوکسی های امتحان شده در چنین شرایط محیطی می بایست انتخاب گردد. به هر حال بسته به شدت شرایط محیطی اپوکسی ها نیز دوام محدود داشته و لازم است چند سال یکبار در روی سطح بتن تجدید شوند.
در بررسیهای انجام شده در محیط های کلریدی و سولفاتی پوششهایی به شرح زیر توصیه شده اند. در محیط هایی که در مقابل نفوذ یون کلرید و خوردگی آرماتور قرار دارند پوششهایی نظیر ماده ترکیبی سیلن به علاوه سیلوکسان همراه با اندود نهایی اکریلیک، پلی یوریتان و پوشش اپوکسی بر روی بتنهایی با نسبت کم آب به سیمان و حدود 4/0 قادر به کاهش نفوذ یون کلریدها بوده اند. در محیط هایی که در مقابل تهاجم یون سولفات قرار دارند همان پوششهای مقاوم در مقابل نفوذ یون کلرید و نیز پوشش اپوکسی- قطران به صورت ماده ترکیبی بر روی بتن های با آب به سیمان 4/0 و کمتر توصیه شده است.
|
دسته بندی
|
شرایط
|
|
A
|
سازه های روزمینی که در معرض خطر نفوذ یون کلرید بر اثر وزش بادهای دارای یونهای نمک نیستند.
|
|
B
|
سازه های روزمینی در نواحی نزدیک به ساحل و در معرض وزش بادهای حاوی یونهای کلرید.
|
|
C
|
قسمتهایی از سازه که در تماس با خاک است و یا در ناحیه مویینگی خاک واقع شده است (به علت فشار کم آب یا وجود سیستم زهکشی، خطر نفوذ شدید آب از سطح به داخل بتن وجود ندارد).
|
|
D
|
قسمتهایی از سازه که در تماس با خاک است و در زیر سطح آب زیرزمینی واقع شده است (آب به راحتی می تواند از سطح به داخل نفوذ پیدا کند).
|
|
E
|
سازه های دریایی (دارای قسمتهایی در ناحیه جزر و مدی)
|
|
F
|
سازه های مربوط به شبکه فاضلاب ها
|
جدول 1- دسته بندی سازه ها که در معرض شرایط محیطی قرار دارد
|
شرایط
|
نوع سیمان انتخابی
|
حداقل مقدار سیمان )kg/m³(
|
حداکثر W/C
|
حداقل میزان پوشش روی میلگرد )mm(
|
حداقل رده بتن
|
|
A
|
سیمان پرتلند نوع (1)و(2)
|
320-300
|
52/0
|
30
|
40C
|
|
B
|
سیمان پرتلند نوع (1)و(2)
|
320
|
5/0
|
40
|
40C
|
|
C
|
سیمان پرتلند نوع (1)و(2)
|
350-320
|
45/0
|
50-40
|
45C
|
|
D
|
سیمان پرتلند نوع (2) به همراه مواد جایگزین معدنی
|
400-320
|
4/0
|
75-50
|
50C
|
|
E,F
|
سیمان پرتلند نوع (2) به همراه مواد جایگزین معدنی
|
400-370
|
4/0
|
150-100
|
50C
|
جدول 2- توصیه حداقل مقدار سیمان، نوع سیمان، نسبت آب به سیمان و حداقل میزان پوشش با توجه به شرایط محیطی
- در صورتی که بتن بلافاصله بعد از ریختن در تماس با خاک قرار گیرد، مقدار پوشش باید تا 75 میلیمتر افزایش یابد.
- افزودنیهای معدنی شامل میکروسیلیس، روباره و پوزولانهای طبیعی هستند که باید مشخصات و عملکرد آنها قبل از مصرف تأیید شده باشد.
صورتی که حفاظت های سطحی اعمال شود، از مقادیر ذکر شده می توان تا 20 میلیمتر کاهش داد.
مراجع
1-M.Rahimi, j.keyvani, "Concrete Technology for Structures in Persian Gulf Shores and Islands", 2st International Conference on Seismic Retrofitting , iran-2009
2-ACI Manual of concrete practice, "mix design for high strength concrete" -2004
3-Concrete Design and construction-charles H.Thomtom-Berkley university -1995
4-Building Engineering-Fredricks.Merritt-Berkley university-2002
5-Concrete construction Hand book-Joseph J.waddell.Third edition-Mc Graw
6- آئین نامه بتن ایران (آبا)، نشریه شماره 120، ناشر معاونت امور پشتیبانی سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور، چاپ چهارم، 1382، تهیه کننده: معاونت امور فنی، دفتر امور فنی و تدوین معیارها.
- موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ابران؛ استاندارد شماره 3432، ويژگيهاي پوزولانهاي طبيعي"، تهران، 1373.
8- دسنامه اجرای بتن- تألیف وادل- دوبروولسکی- ترجمه: علی اکبر رمضانیانپور، شاپور طاحونی، منصور پیدایش، انتشارات علم و ادب چاپ اول 1380
9- ریزساختار، خواص و اجزای بتن (تکنولوژی بتن پیشرفته). ترجمه: علی اکبر رمضانیانپور، پرویز قدوسی، اسماعیل گنجیان، انتشارات دانشگاه صنعتی امیرکبیر (1383).
10- دوام بتن و نقش سیمانهای پوزولانی، تألیف: علی اکبر رمضانیانپور، منصور پیدایش، مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن (1376).
11- طراحی سازه های بتن مسلح پیشرفته- ان کریشنا او- ترجمه ابوالفضل عرب زاده، نشر مرکز دانشگاهی، چاپ اول 1380
12- تعمیر و حفاظت سازه های بتنی- نوئل پی، واگانام، ترجمه علی اکبر رمضانیانپور، رضا پاشایی نشر تهران، چاپ اول 1381
13- تعمیر شکافهای بتن- دنیس هیگانس، نشر دانشگاه کرمان، شماره 6 تابستان 1381
